Ο Υπουργός ΠΕΚΑ, Γιάννης Μανιάτης, και Πρόεδρος του Συμβουλίου Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγκάστηκε να απαντήσει στη Βουλή των Ελλήνων για το θέμα των Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών (ΓΤΟ), μετά από την σκληρή κριτική που δέχθηκε και το πλήθος των ερωτήσεων που κατατέθηκαν από Βουλευτές.
Και αυτό, γιατί στο Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος της 3ης Μαρτίου, η Ελληνική Προεδρία άνοιξε τον φάκελο των ΓΤΟ, δεχόμενη να συζητηθεί η τροποποίηση της οδηγίας 2001/18, ζήτημα που κατ’ επανάληψη έχει προκαλέσει σφοδρές αντιπαραθέσεις και έχει διχάσει την Ευρώπη σχετικά με τις προϋποθέσεις απαγόρευσης από ένα κράτος-μέλος της καλλιέργειας ΓΤΟ ή άλλως της «σκόπιμης απελευθέρωσης ΓΤΟ στο περιβάλλον».
Ο Υπουργός παραδέχθηκε ότι η ελληνική θέση ήταν πάντα ενάντια στην καλλιέργεια των ΓΤΟ, αλλά δεν θέλησε να εξηγήσει τους ακριβείς λόγους για τους οποίους, μεσούσης της Ελληνικής Προεδρίας, έφερε στο προσκήνιο ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα που είχε παραμείνει άλυτο στην Ε.Ε. λόγω διαφορετικών προσεγγίσεων και με δεδομένη την αντίθεση της συντριπτικής πλειονότητας των Ευρωπαίων αλλά και των περισσότερων κυβερνήσεων στα μεταλλαγμένα.
Ο Υπουργός ΠΕΚΑ ανέφερε, ωστόσο, ότι η Ελληνική Προεδρία ζήτησε και πήρε, από 25 κράτη μέλη, ισχυρή εντολή για την επανέναρξη της διαπραγμάτευσης με στόχο την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας.
Δεν ανέφερε στην Ελληνική Βουλή ότι το Συμβούλιο, παρά τις προσπάθειες των διαδοχικών προεδριών, και κυρίως της δανικής προεδρίας το 2012, δεν έφτασε σε συμφωνία, λόγω του βέτο που ασκούσε μια μειοψηφία κρατών μελών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ουδέποτε έπαυσε να καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για να κατευνάσει τις ανησυχίες που εξέφρασαν τα εν λόγω κράτη μέλη.
Ο Υπουργός ΠΕΚΑ δεν έδωσε πειστικές εξηγήσεις ούτε για την σκοπιμότητα της επιλογής του να ανοίξει αυτόν τον φάκελο ούτε για τους ακριβείς λόγους για τους οποίους η Επιτροπή πίεσε το Συμβούλιο να συζητήσει το συγκεκριμένο σχέδιο.
Δεν ανέφερε στην Ελληνική Βουλή ότι πιεζόταν από την εταιρεία Pioneer η οποία αναμένει έγκριση για την εισαγωγή και καλλιέργεια του αραβόσιτου 1507 στην ΕΕ, μετά από αίτηση έγκρισης το 2001, μετά από διαδοχικές αρνήσεις των κρατών μελών αλλά και διαδοχικές προσφυγές της εταιρείας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την Επιτροπής για παράλειψη, επειδή η τελευταία δεν υπέβαλε προς ψηφοφορία στην κανονιστική επιτροπή απόφαση έγκρισης του εν λόγω αραβόσιτου !
Δεν διευκρίνισε στην Ελληνική Βουλή ότι το 2010 η Pioneer κίνησε δεύτερη προσφυγή για παράλειψη (υπόθεση Τ-164/10) κατά της Επιτροπής για τη μη υποβολή στο Συμβούλιο πρότασης απόφασης για έγκριση, και ότι στις 26 Σεπτεμβρίου 2013 το Γενικό Δικαστήριο εξέδωσε απόφασή για την υπόθεση στην οποία αποφάνθηκε ότι η Επιτροπή παρέλειψε να ενεργήσει σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ, καθώς δεν υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση όπως προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 4 της απόφασης 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου.
Προφανώς η Επιτροπή έχει το δικαιολογητικό ότι ήταν πλέον αναγκασμένη να υποβάλλει πρόταση στο Συμβούλιο.
Ο Έλληνας Υπουργός όμως ποιο δικαιολογητικό έχει που δέχθηκε να ανοίξει τον σχετικό φάκελο προς συζήτηση και μάλιστα καταθέτοντας μια συμβιβαστική πρόταση καθ’ υπαγόρευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ, γνωρίζει ότι μπορούσε κάλλιστα, ως Προεδρεύων, να μην δεχθεί να το συζητήσει κατά την περίοδο της Ελληνικής Προεδρίας;
Ο Έλληνας Υπουργός αρκέστηκε στην παρουσίαση του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου και σε αντιφατικές ερμηνείες ή επεξηγήσεις, σε μια προσπάθεια να πείσει ότι η επιλογή του ήταν όχι μόνο επιβεβλημένη, αλλά ιδιαίτερα αναγκαία και χρήσιμη για να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη-μέλη να μπορούν να αρνηθούν τις καλλιέργειες Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών, «υπό προϋποθέσεις ασφαλώς», όπως τόνισε…
Δεν ανέφερε στην Ελληνική Βουλή ότι η συμβιβαστική του πρόταση δίνει και την δυνατότητα στα κράτη-μέλη να μπορούν να αποφασίζουν την ελεύθερη καλλιέργεια των ΓΤΟ εντός του εδάφους τους.
Η πρωτοβουλία, αλλά και η συμβιβαστική πρόταση της Ελληνικής Προεδρίας ήταν τουλάχιστον άκαιρη, ατυχής και ατελής. Και στην παρούσα φάση, με δεδομένο ότι πλέον αποτελεί ένα τετελεσμένο απαιτείται σημαντική επεξεργασία και άμεσες τροποποιήσεις ώστε τουλάχιστον να αποσαφηνίζονται τα κριτήρια και οι προϋποθέσεις άρνησης με την επίκληση της αρχής της προφύλαξης. Και τούτο, αν πραγματικά ο σκοπός του Υπουργού είναι να στηρίξει την επιχειρηματολογία των κρατών-μελών που θέλουν να απαγορεύσουν την απελευθέρωση «μεταλλαγμένων» στο περιβάλλον. Διαφορετικά το μόνο που πετυχαίνει είναι να υποστηρίξει τις εταιρείες που καιροφυλακτούν χρόνια τώρα περιμένοντας κάποιος να τους ανοίξει την πόρτα!
Προφανώς, η Ελληνική πρόταση δεν σχετίζεται με τον τρόπο αδειοδότησης των ΓΤΟ στην ΕΕ, αλλά με τη δυνατότητα των κρατών-μελών να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν την καλλιέργεια στην επικράτειά τους, αδειοδοτούμενων σε επίπεδο ΕΕ ΓΤΟ, δυνατότητα που και σήμερα έχουν εάν και εφόσον επικαλεστούν βασικές Αρχές του Συντάγματος της ΕΕ, αυτές της πρόληψης και προφύλαξης.
Σήμερα, η έγκριση ΓΤΟ, σε επίπεδο ΕΕ, γίνεται κατά περίπτωση ύστερα από αίτηση που υποβάλλει η εταιρεία, βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές ή βάσει της οδηγίας για τη σκόπιμη απελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον (οδηγία 2001/18/ΕΚ). Και στις δύο περιπτώσεις, τα κράτη μέλη διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, διενεργώντας αρχική εκτίμηση της επικινδυνότητας των ΓΤΟ προς καλλιέργεια.
Έως σήμερα μόνο ένας γενετικά τροποποιημένος αραβόσιτος –ο MON 810– καλλιεργείται για εμπορικούς σκοπούς στην ΕΕ, καθώς κρίθηκε ότι προστατεύει την καλλιέργεια από ένα επιβλαβές παράσιτο –την πυραλίδα του αραβοσίτου και αντιπροσωπεύει 1,35 % από τα 9,5 εκατομμύρια εκτάρια αραβοσίτου που καλλιεργούνται στην ΕΕ.
Το 2010 επίσης εγκρίθηκε για καλλιέργεια και βιομηχανική μεταποίηση στην ΕΕ μια γενετικώς τροποποιημένη πατάτα αμυλοποιίας, γνωστή ως πατάτα Amflora, η οποία από το 2011 δεν καλλιεργείται πλέον ΕΕ.
Και βεβαίως, αν και ο συσχετισμός των δυνάμεων μεταξύ των χωρών που υποστηρίζουν και αυτών που αντιτίθενται στους ΓΤΟ και μεταξύ της Επιτροπής και των Εταιρειών είναι ανισοβαρής, πρακτικά η αδειοδότηση των ΓΤΟ προς καλλιέργεια εξαρτάται αποκλειστικά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τη γνωμοδότηση της αρμόδιας Επιτροπής (EFSA).
Η Ελληνική Προεδρία ΟΦΕΙΛΕΙ:
· να σεβαστεί τη γνώμη της μεγάλης πλειοψηφίας των Ευρωπαίων πολιτών και να μην εγείρει ζήτημα «νομιμοποίησης» των αποφάσεων σε θέματα ΓΤΟ λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη την πάγια αρνητική θέση της Ελλάδας
· να επανεξετάσει την πρόταση, ώστε η τελική πολιτική συμφωνία να είναι σε όφελος του δημόσιου συμφέροντος, του περιβάλλοντος, της δημόσιας υγείας και της αγροτικής οικονομίας
· να εκτιμήσει και να σταθμίσει σημαντικές στιγμές των αγώνων που έδωσε η Ελλάδα και άλλες χώρες στο Συμβούλιο, όταν το 1999, με πρωτοβουλία του Έλληνα υφυπουργού Περιβάλλοντος Θοδωρή Κολιοπάνου, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες άρχισαν να υιοθετούν το «μορατόριουμ» καλλιέργειας μεταλλαγμένων, με βάση την «αρχή της προφύλαξης».
Και ας μην ξεχνάμε ότι αν στο μέτωπο των μεταλλαγμένων καλλιεργειών οι ευρωπαϊκές χώρες αντιστέκονται με σχετική επιτυχία, το μεγάλο πρόβλημα είναι στο ζήτημα της διατροφής.
Οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί (ΓΤΟ) εισβάλλουν στην Ευρώπη και στο πιάτο του κάθε ανύποπτου καταναλωτή κατ’ αρχήν μέσω της κτηνοτροφίας, καθώς πολύ μεγάλο μέρος των εισερχόμενων ζωοτροφών (ειδικά από τη Βόρεια, αλλά και Νότια Αμερική) προέρχονται από καλλιέργειες ΓΤΟ.
